Inhoud van voeding: micro- en macronutriënten

Bijgewerkt: november 2025

Voeding vormt een belangrijk onderdeel van ons begrip van gezondheid. In de vorige informatiestukken hebben we geleerd hoe onze eetpatronen worden beïnvloed door diverse factoren, maar nu richten we ons op de vraag: wat heeft ons lichaam echt nodig? Om deze vraag te beantwoorden, kijken we naar de wetenschap en duiken we in de basis van voeding.

Het is belangrijk om te benadrukken dat er nooit een universeel antwoord zal zijn op wat elk individu nodig heeft. Onze genetica, fysiologische behoefte, culturele invloeden en persoonlijke voorkeuren bepalen mede onze voedingsbehoeften. Om voeding beter te begrijpen, richten we ons op de drie hoofdcomponenten die ons lichaam nodig heeft voor onderhoud: koolhydraten, eiwitten en vetten. Deze worden aangeduid als macronutriënten, ofwel de grote voedingsstoffen.

Calorieën zijn de maatstaaf voor de energie-inhoud van voeding en spelen een belangrijke rol in het handhaven van de energiebalans van ons lichaam. Ons lichaam werkt als een complexe energie generator, waarbij elke activiteit, van denken tot naar de wc gaan, energie verbruikt. Om dit energieverbruik in evenwicht te houden, is voeding van essentieel belang.

Voeding kunnen we beschouwen als pure energie, en deze energie kan in verschillende vormen voorkomen. De maateenheid die binnen de voedingswereld wordt gebruikt, is de kilocalorie (kcal), waarbij 1 kcal gelijk is aan 1000 calorieën. Verder kunnen we de energie-inhoud per gram van verschillende macronutriënten specificeren.

Koolhydraten, eiwitten en vetten zijn essentieel voor verschillende aspecten van onze gezondheid. Koolhydraten zijn de primaire energiebron van ons lichaam. Eiwitten zijn de bouwblokken van onze weefsels zoals spieren en organen. Vetten zijn essentieel voor de samenstelling van onze cellen. Ieder van deze voedingstoffen hebben een bepaalde hoeveelheid aan energie. Alcohol draagt ook bij aan de energie-inname, met maar liefst 7 kcal per gram. Daarnaast zijn er ook micronutriënten, zoals vitamines en mineralen, die een kleinere rol spelen in onze stofwisseling en de systemen binnen ons lichaam.

Micronutriënten zijn essentiële voedingsstoffen die in kleine hoeveelheden nodig zijn voor een goede gezondheid. Hoewel ze geen directe energie leveren, spelen ze een cruciale rol bij het ondersteunen van het energiesysteem door de afbraak van macronutriënten te bevorderen. In tabel 2 zie je een overzicht van vitamines en mineralen met hun functie en in welke voeding ze voorkomen.

Micronutriënten

Tabel 2 – Overzicht van micronutriënten
Nutriënt Functie Voedselbronnen
Vitamine A (vetoplosbaar) Gezichtsvermogen, immuunsysteem, huidgezondheid Wortelen, zoete aardappelen, lever, spinazie
Vitamine C (wateroplosbaar) Antioxidant, wondgenezing, immuunsysteem Citrus, aardbeien, paprika, broccoli
Vitamine D (vetoplosbaar) Calciumabsorptie, botgezondheid Zalm, eieren, verrijkte melk
Vitamine E (vetoplosbaar) Antioxidant, celbescherming Noten, zaden, plantaardige oliën
Vitamine K (vetoplosbaar) Bloedstolling, botmetabolisme Groene bladgroenten, broccoli, sojabonen
B1 (Thiamine) Energieproductie, zenuwfunctie Volkorengranen, bonen, noten
B2 (Riboflavine) Energieproductie, celgroei Zuivel, vlees, eieren
B3 (Niacine) Energieproductie, cholesterolregulatie Vlees, vis, volkorengranen
B5 (Pantotheenzuur) Energie- en hormoonproductie Vlees, zuivel, avocado
B6 (Pyridoxine) Aminozuurmetabolisme, immuunsysteem Kip, vis, bananen, aardappelen
B7 (Biotine) Huidgezondheid, vet- en koolhydraatmetabolisme Eieren, noten, bloemkool
B9 (Foliumzuur) Celdivisie, DNA-synthese Bladgroenten, peulvruchten, citrus
B12 (Cobalamine) Bloedvorming, zenuwfunctie Vlees, vis, zuivel
Calcium Botgezondheid, spiercontractie Zuivel, amandelen, bladgroenten
IJzer Zuurstoftransport, energieproductie Rood vlees, bonen, volkorengranen
Zink Immuniteit, wondgenezing Vlees, noten, zuivel
Jodium Schildklierfunctie Zeevruchten, gejodeerd zout
Selenium Antioxidant, schildklierfunctie Paranoten, zaden, vis
Koper Bloedvorming, bindweefsel Orgaanvlees, noten, zaden
Mangaan Botvorming, antioxidant Volkorengranen, noten, thee
Natrium Vochtbalans, zenuwfunctie Zout, bewerkte voeding
Kalium Zenuwfunctie, spiercontractie, bloeddruk Bananen, aardappelen, spinazie, tomaten
Magnesium Energieproductie, spierfunctie Noten, zaden, bladgroenten
Chloride Vochtbalans, maagzuurproductie Zout, zeewier, sommige groenten